MX OPC Server là phần mềm của Mitsubishi Electric dùng để:

👉 Kết nối PLC Mitsubishi với các phần mềm SCADA / HMI / PC thông qua chuẩn OPC.

🔧 Vai trò chính

MX OPC Server đóng vai trò như “cầu nối trung gian”:

PLC Mitsubishi ↔ MX OPC Server ↔ SCADA / Excel / phần mềm khác

👉 Giúp đọc/ghi dữ liệu từ PLC mà không cần lập trình giao thức phức tạp

Link tải phần mềm :

MX_OPC_Server_6.10_V.zip

Google Docs

Dưới đây là các bước hướng dẫn cài đặt phần mềm MX OPC Server.

Bước 1 : Tắt phần mềm diệt virus và các chế độ diệt Virus của Window trước khi giải nén thư mục chứa phần mềm.

Bước 2 : Giải nén thư mục chứa phần mềm.

Bước 3 : Chạy file "Setup" trong thư mục MXOPCServer610

Bước 4 : Nhập tên (viết sao cũng được ) và nhập Key kích hoạt ( trong file txt đi kèm của file cài đặt )

Cứ Next đến khi hiện bảng bên dưới thì chọn "No" và nhấn Next

Sau khi nhấn "Install" và chờ phần mềm cài đặt đến khi hiện bảng bên dưới thì nhấn "Finish" để kết thúc .

Factory IO là một phần mềm hỗ trợ mô phỏng hệ thống tự hóa trên nền tảng 3D. Vì vậy phần mềm giúp những bạn mới bước chân vào nghề tự động hóa có thể dễ dàng hình dung được hoạt động của dây chuyền, hệ thống.
Phần mềm có thể kết nối được với nhiều PLC của các hãng khác nhau .

Link tải phần mềm :

https://drive.google.com/file/d/1JMN0guH-Ei8nYtdyyqEYJvFaTWeKPIu1/view?usp=sharing

Video hướng dẫn cài đặt phần mềm :

( Đang update , bạn có thể đọc và làm theo các bước bên dưới đây ).

Sau đây là các bước chi tiết để cài đặt phần mềm Factory IO V2.5.8

Bước 1 : Tắt phần mềm diệt virus và các chế độ diệt Virus của Window trước khi giải nén thư mục chứa phần mềm.

Bước 2 : Giải nén thư mục chứa phần mềm

Bước 3 : Kích đúp chạy file “factoryio-installer” và lựa chọn ngôn ngữ

Bước 4 : Chọn vào 同意します và nhấn 次へ để tiếp tục.

Bước 5 : Cứ nhấn 次へ và để cho phần mềm chạy đến khi kết thúc.

Bước 6 : Đến khi kết thúc thì nhấn vào 完了 để hoàn thành.

Bước 7 : Mở thư mục cài đặt ban đầu trong có file “Factory IO 2.5.2 Patch File”. Copy file “Factory IO 2.5.2 Patch File”

Bước 8 : Quay ra màn hình Destop. Tìm đến Icon của Factory IO, Kích chuột phải và chọn vào " ファイル場所を開く"

Bước 9 : Paste file “Factory IO 2.5.2 Patch File” đã copy từ trước vào thư mục này. Nhấn vào "ファイルを置き換える".

Bước 10 : Nhấn vào 続ける để tiếp tục.

Bước 11 : Chạy  “Factory IO 2.5.2 Patch File” vừa copy vào đến khi hoàn thành thì nhấn close.

Như vậy là chúng ta đã hoàn thành cài đặt phần mềm Factory IO V2.5.8.
Mọi người đã có thể mở phần mềm ra và sử dụng.

Chúng ta sẽ bổ sung mạch để dừng máy bơm khi bể chứa đạt mức đầy (mực nước tối đa), nhằm ngăn chặn tình trạng tràn nước. Đây là khóa liên động (interlock) để bảo vệ bể khỏi vượt quá dung tích.

Tương tự như cảm biến giới hạn dưới ở bể cấp nước ở trên, chúng ta sẽ thêm cảm biến tiệm cận để theo dõi mức nước tối đa trong bể chứa.

Tổng Quan Về Bể Chứa Nước Cho Máy Bơm

• Đồng hồ đo mức phao: Được bổ sung vào bể chứa để theo dõi mức nước.
• Cảm biến tiệm cận: Lắp một cảm biến ở phần trên của bể để phát hiện mức nước tối đa (tràn nước).
• Cảm biến thường đóng (NC) cho phát hiện tràn nước: Loại NC được chọn vì phù hợp để phát hiện tình trạng tràn nước.
• Lý do chọn NC: Khi chọn giữa thường đóng (NC) và thường mở (NO), cần xem xét hành vi an toàn nếu dây bị đứt. Với cảm biến NO, nếu dây đứt, hệ thống có thể không nhận tín hiệu tràn nước, dẫn đến rủi ro vận hành máy bơm không an toàn.

Trường Hợp Sử Dụng Cảm Biến Thường Mở

Khi sử dụng cảm biến tiệm cận loại thường mở (NO), nếu dây bị đứt, cảm biến không phản hồi ngay cả khi phao đạt mức tối đa. Hệ thống sẽ nhầm tưởng bể chứa chưa đầy, dẫn đến máy bơm tiếp tục hoạt động, gây tràn nước (overflow). Do đó, cảm biến NO không phù hợp để làm khóa liên động vì không đảm bảo an toàn.

Khi Sử Dụng Cảm Biến Thường Đóng

Khi sử dụng cảm biến  thường đóng, khi mạch bị hỏng, cũng giống như khi mực nước trong bể chứa đạt mức tối đa, do đó bơm không thể hoạt động.
Điều này có nghĩa là sẽ không xảy ra hiện tượng tràn do cảm biến bị hỏng.

Thiết kế mạch điều khiển

Hãy xem xét mạch ở bài trước.

Thêm vào mạch đã thiết kế một mạch dừng bơm khi bể chứa nước đạt đến giới hạn trên. Sơ đồ hoàn chỉnh được hiển thị bên dưới.

Các bộ phận được thêm vào lần này được tô màu đỏ.
"Cảm biến phát hiện giới hạn trên của bể chứa nước PXS2" được kết nối với điều kiện khóa liên động vận hành bơm bằng AND.
Điều này có nghĩa là mạch khóa liên động sẽ vận hành bơm khi các điều kiện sau được đáp ứng.

• Bể chứa nước không cạn (PXS1 tắt)
• Bể chứa nước không đầy (PXS2 tắt)
• Rơ le nhiệt bơm không bị ngắt (OL tắt)

Như vậy là hoàn thành mạch dừng bơm khi bể chứa đầy.Mạch này đủ dùng nếu bạn chỉ cần vận hành máy bơm thủ công.

Dưới đây là bản dịch tiếng Việt rõ ràng và dễ hiểu:

“Mạch chuẩn bị vận hành” và “Mạch dừng khẩn cấp” – những thành phần cốt lõi của mạch an toàn

Trước khi thiết kế mạch, trước hết cần giải thích về mạch chuẩn bị vận hành và mạch dừng khẩn cấp.

1. Mạch chuẩn bị vận hành (運転準備回路)

Mạch chuẩn bị vận hành là mạch an toàn dùng để điều khiển trạng thái cấp hoặc ngắt nguồn động lực cho phần chuyển động.

Khi chuẩn bị vận hành đang bật (ON)

Cấp toàn bộ nguồn động lực như điện, khí nén, thủy lực, nước đến các thiết bị trong hệ thống.

Chỉ cần một công tắc là hệ thống có thể hoạt động.

Khi chuẩn bị vận hành đang tắt (OFF)

Ngắt tất cả nguồn động lực như điện, khí nén, thủy lực, nước.

Mọi thao tác đều bị từ chối, hệ thống giữ trạng thái dừng hoàn toàn.

Nếu là mạch đơn giản, chỉ cần 3 linh kiện:

1 công tắc thường mở (a接点スイッチ)

1 công tắc dừng khẩn loại tiếp điểm thường đóng (b接点非常停止スイッチ)

1 rơ-le 1a tiếp điểm (1a接点リレー)

Ký hiệu thiết bị – Công dụng

Trình tự hoạt động của mạch chuẩn bị vận hành

Khi nhấn PBRDY, rơ-le RYRDY bật (đưa hệ thống vào trạng thái chuẩn bị vận hành).

Nhờ tự duy trì, dù nhả PBRDY thì RYRDY vẫn giữ trạng thái ON.

Khi nhấn nút dừng khẩn EMG, trạng thái tự duy trì của RYRDY bị cắt → chuẩn bị vận hành OFF.

Mạch chuẩn bị vận hành này gần giống với mạch điều khiển bơm nước kiểu duy trì – chỉ khác ở chỗ dùng nút dừng khẩn để ngắt tự duy trì.

Đây là mạch cơ bản của phần chuẩn bị vận hành, hãy ghi nhớ thật kỹ nhé.

2. Mạch dừng khẩn cấp (非常停止回路)

Mạch dừng khẩn cấp được dùng để:

Cưỡng chế hủy bỏ trạng thái chuẩn bị vận hành

Ngăn không cho bật lại nếu điều kiện an toàn không thỏa mãn

Khi mạch dừng khẩn tác động, nó ngắt toàn bộ nguồn động lực và dừng hệ thống hoàn toàn.

Mạch dừng khẩn phải ở trạng thái đóng thì mới cho phép vận hành trở lại.

Trang bị nút dừng khẩn cấp trong mạch dừng khẩn cấp

Việc lắp nút dừng khẩn cấp là quy tắc bắt buộc.

Thông thường sử dụng nút nhấn dạng khóa (push-lock) loại tiếp điểm b.

Nút push-lock là loại khi nhấn vào sẽ giữ cơ học ở trạng thái nhấn.

Nhờ tiếp điểm b:

Khi nút bị nhấn, mạch dừng khẩn mở, hệ thống không thể vào trạng thái chuẩn bị vận hành.

Điều này ngăn chặn trường hợp máy tự khởi động ngoài ý muốn.

Nếu dùng loại có khóa lockout, ta có thể ngăn người khác tự ý mở khóa nút dừng khẩn.

Chúng ta sẽ thêm mạch chuẩn bị vận hành và mạch dừng khẩn cấp vào mạch vận hành bơm  đã tạo.

Trước tiên, hãy cùng xem xét mạch đã hoàn thành.

Những thay đổi trong mạch nguồn điều khiển

Điểm thay đổi trong mạch nguồn điều khiển là đã thêm tiếp điểm của RYRDY.

Nguồn điều khiển (AC100V): L1, N1

Nguồn điều khiển – vận hành (DC24V): P24R

Hai điểm trên là thay đổi chính.

Bằng cách thêm tiếp điểm a của RYRDY (chuẩn bị vận hành) vào mạch nguồn, khi trạng thái chuẩn bị vận hành bị hủy, nguồn cấp cho L1, N1, P24R sẽ bị ngắt.

Khi thiết kế mạch có khả năng ngắt nguồn như vậy, ngay cả khi xảy ra chập mạch hoặc tiếp điểm bị chập, ta vẫn có thể cưỡng bức ngắt nguồn động lực.

Mạch điều khiển (DC24V)

Trong các mạch điều khiển sử dụng DC24V, cần phân biệt rõ giữa nguồn vận hành (P24R) và nguồn luôn cấp (P24).

1. Mạch điều khiển nguồn luôn cấp  điện(P24)

Ký hiệu thiết bị – Công dụng

Mạch nguồn luôn cấp dùng cho các phần luôn sẵn sàng hoạt động, gồm:

Mạch chuẩn bị vận hành

Mạch phát hiện an toàn

Mạch phát hiện lỗi

Đèn báo, nguồn cảm biến

Và các thiết bị điều khiển cần luôn có nguồn

Trong mạch ví dụ, nguồn P24 cấp cho:

Kiểm tra breaker bình thường (RYCB)

Ghi nhớ trạng thái chuẩn bị vận hành (RYRDY)

Đèn báo chuẩn bị vận hành (PLRDY)

Trình tự vận hành

Bật ELB và CP1 → RYCB ON

Nhấn PBRDY → RYRDY ON

RYRDY ON → PLRDY sáng

Nhấn EMG → RYRDY OFF, chuẩn bị vận hành bị hủy

2. Mạch điều khiển nguồn chuẩn bị vận hành (P24R)

Mạch này chứa:

Mạch interlock vận hành

Mạch lệnh chạy/dừng

Rơ-le cấp nguồn động lực

Trong ví dụ này, P24R dùng cho:

Interlock vận hành của bơm nước

Mạch điều khiển contactor bơm nước

Hai mạch này tuyệt đối không hoạt động nếu chuẩn bị vận hành chưa được bật.

Nhờ đó, các nguy cơ như hoạt động sai do chập hoặc dính tiếp điểm được loại bỏ ngay từ khâu thiết kế.

Kết Luận

Chúng ta đã thiết kế thành công mạch điều khiển máy bơm với cảm biến tiệm cận NC, mạch chuẩn bị vận hành, mạch dừng khẩn cấp và khóa liên động an toàn. Mạch này đảm bảo:

• Ngăn chạy khô khi mực nước thấp.
• Ngăn tràn nước khi bể chứa đầy.
• An toàn tuyệt đối khi lỗi cảm biến, dây đứt hoặc chập mạch.
• Dễ vận hành và sẵn sàng mở rộng cho tự động hóa (PLC, HMI...).

Bài viết tham khảo từ: https://taroimo-lifestyle.comHãy tiếp tục theo dõi VJAU để cập nhật thêm kiến thức nhé!

Xuân Thanh

Chào các bạn! Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về việc điều khiển máy bơm một cách an toàn, tránh vận hành khi không có nước, bằng cách tích hợp cơ chế kiểm tra mức nước trong bể cấp. Đây là cải tiến quan trọng để bảo vệ máy bơm, tăng độ bền và hỗ trợ tự động hóa hệ thống.

Việc kiểm tra mức nước trước khi khởi động máy bơm giúp:

• Bảo vệ thiết bị: Ngăn máy bơm chạy khô, tránh hư hỏng cơ khí hoặc quá nhiệt.
• Tăng hiệu quả: Đảm bảo máy bơm chỉ hoạt động khi có đủ nước, tối ưu hóa năng lượng.
• Tự động hóa: Dễ dàng tích hợp với cảm biến mức nước và PLC để vận hành tự động.

Tổng quan về bể nước bơm

Để đảm bảo máy bơm không chạy khi không có nước thì hệ thống sử dụng:

• Đồng hồ đo mức phao: Được lắp trong bể để theo dõi mức nước, cung cấp tín hiệu về mức nước tối thiểu, tối đa hoặc các mức trung gian.
• Cảm biến tiệm cận: Đặt ở vị trí giới hạn dưới của bể để phát hiện khi mực nước quá thấp, báo hiệu nguy cơ bơm khô. Cảm biến này không cần tiếp xúc vật lý, đảm bảo độ bền và hoạt động ổn định trong môi trường ẩm ướt, nhiều bụi hoặc dầu.

Cảm Biến Tiệm Cận Là Gì?

Nguồn trích dẫn: Cảm biến tiệm cận Omron E2E

Cảm biến tiệm cận (dựa trên dòng Omron E2E) là thiết bị phát hiện vật thể mà không cần tiếp xúc, lý tưởng cho môi trường khắc nghiệt như bể nước. Đặc điểm chính:

• Không có bộ phận chuyển động: Đảm bảo độ bền cao, không mài mòn, phù hợp với môi trường ẩm, dầu hoặc bụi.

Loại 3 dây (NPN/PNP):

• NPN: Tải kết nối với 24V, cảm biến xuất 0V khi phát hiện vật thể.
• PNP: Tải kết nối với 0V, cảm biến xuất 24V khi phát hiện vật thể.
• Lưu ý: Phải chọn đúng loại NPN hoặc PNP để tương thích với mạch điều khiển, tránh lỗi kết nối hoặc lãng phí.

Đối với cảm biến tiệm cận E2E của OMRON, các phương pháp kết nối NPN và PNP như sau.

Tại Sao Dùng Cảm Biến Thường Đóng (NC)?

Cảm biến tiệm cận có hai loại đầu ra:

• Thường mở (NO): Mạch hở khi bình thường, đóng mạch khi phát hiện vật thể.
• Thường đóng (NC): Mạch kín khi bình thường, hở mạch khi phát hiện vật thể.

Trong hệ thống kiểm tra mức nước, cảm biến thường đóng (NC) được ưu tiên để phát hiện giới hạn dưới, vì:

• An toàn khi lỗi: Nếu dây cảm biến bị đứt, mạch NC sẽ ngắt (tương tự trạng thái phát hiện mực nước thấp), khiến máy bơm dừng, tránh chạy khô.
• So sánh với NO: Nếu dùng cảm biến NO, khi dây đứt, hệ thống không nhận tín hiệu, có thể nhầm là "nước đủ" và cho bơm chạy, gây hư hỏng.

Nếu bạn sử dụng tiếp điểm thường mở.

Nếu sử dụng cảm biến tiệm cận tiếp điểm thường mở (NO), khi dây bị đứt, cảm biến không gửi tín hiệu, khiến hệ thống nhầm tưởng mực nước trong bể không ở mức thấp. Điều này có thể dẫn đến việc máy bơm tiếp tục chạy dù không có nước, gây hư hỏng thiết bị.

Nếu bạn sử dụng tiếp điểm thường đóng

Nếu sử dụng cảm biến tiệm cận tiếp điểm thường đóng (NC), hệ thống sẽ hoạt động an toàn trong mọi trường hợp. Khi dây bị đứt, cảm biến ngắt mạch, khiến thiết bị nhận diện mực nước ở giới hạn dưới bất kể vị trí thực tế, do đó ngăn máy bơm vận hành, tránh hư hỏng.

Thiết kế mạch điều khiển

Thêm khóa liên động giới hạn dưới cho két nước

Thêm một khóa liên động vào mạch trên để dừng máy bơm ở giới hạn dưới của bể nước.

Đầu tiên, chúng ta hãy xem bản vẽ đã hoàn thành.

Sự khác biệt so với mạch ban đầu là phần màu đỏ.

Mạch khóa liên động hoạt động của máy bơm

Để cung cấp +24V cho tải (rơ-le RYIL), tôi sử dụng cảm biến tiệm cận loại đầu ra PNP.

Quy tắc hoạt động của mạch như sau:

• Khi cảm biến giới hạn dưới của bể cấp nước (PSX1) không phát hiện mực nước thấp,
• Và rơ-le nhiệt của động cơ máy bơm hoạt động bình thường,

thì rơ-le RYIL được kích hoạt (ON).

Máy bơm chỉ có thể vận hành khi RYIL ở trạng thái ON.

Mạch Điều Khiển Vận Hành Máy Bơm

Tiếp điểm của rơ-le khóa liên động RYIL được tích hợp vào mạch điều khiển vận hành theo logic AND.

Khóa liên động được cài đặt để đảm bảo an toàn và bảo vệ thiết bị, ưu tiên dừng máy bơm khi cần.

Như trong sơ đồ, mạch được thiết kế để máy bơm tuyệt đối không thể hoạt động khi bể cấp nước đạt giới hạn dưới hoặc rơ-le nhiệt bị kích hoạt (trip).

Kết Luận

Chúng ta đã thiết kế thành công mạch điều khiển máy bơm với cảm biến tiệm cận NC, đồng hồ đo mức phao và khóa liên động. Mạch này đảm bảo an toàn, ngăn chạy khô khi mực nước thấp hoặc lỗi hệ thống, đồng thời dễ vận hành và sẵn sàng mở rộng cho tự động hóa. Trong bài viết tiếp theo, chúng ta sẽ tích hợp cảm biến mức nước tối đa và thêm các mạch an toàn.

Bài viết tham khảo từ: https://taroimo-lifestyle.com

Hãy tiếp tục theo dõi VJAU để cập nhật thêm kiến thức nhé!

Xuân Thanh

Trong tủ điện điều khiển, đầu cos (圧着端子) là một thành phần nhỏ nhưng không thể thiếu.
Nó giúp đảm bảo mối nối điện chắc chắn, gọn gàng, và dễ dàng bảo trì khi cần.
Nếu ví hệ thống điện như một cơ thể sống, thì đầu cos chính là những “khớp nối” giúp dòng điện được truyền đi an toàn và ổn định.

Trong đấu nối (配線), thường có hai kiểu kết nối chính:

1. Kết nối giữa các dây dẫn với nhau,
2. Kết nối giữa dây dẫn với thiết bị điện.

Trong bài viết này, mình sẽ tập trung vào các loại đầu cos dùng để kết nối với thiết bị điện, đồng thời hướng dẫn cách hiểu các thông số để chọn đầu cos cho đúng kích thước và tiêu chuẩn.

1. Đầu cos (圧着端子) là gì?

Đầu cos là linh kiện dùng để kết nối dây điện với nhau, hoặc với các đầu nối (terminal) của thiết bị điện.
Khi thi công, người ta tuốt vỏ dây, luồn dây vào phần ống của đầu cos, sau đó dùng kìm bấm cos (圧着工具)để ép chặt, tạo nên một mối nối bền và dẫn điện tốt.

Trước đây, khi chưa có đầu cos, người ta thường hàn dây trực tiếp — vừa mất thời gian, vừa khó bảo trì.
Ngày nay, việc sử dụng đầu cos đã trở thành tiêu chuẩn trong mọi công việc đấu nối, gần như là “mặc định phải có”.

Tại Nhật, những hãng nổi tiếng chuyên sản xuất đầu cos có thể kể đến Nichifu, Japan Crimp, hay Daido…

2. Các loại đầu cos thường dùng

Hiện nay, có 4 loại đầu cos được sử dụng phổ biến nhất:

• Đầu cos chữ Y (Y形圧着端子)
• Đầu cos tròn (丸形圧着端子)
• Đầu cos uốn hình thanh (棒形圧着端子)
• Đầu nối uốn dạng lưỡi (ブレード形圧着端子)

2.1. Đầu cos chữ Y (Y形圧着端子)

Loại đầu cos này có hình dạng giống chữ Y ở phần đầu, thường được gọi là Y端子 (ワイタン).
Trên bao bì, đôi khi sẽ ghi là 先開形（さきびらきがた）, nghĩa là “dạng đầu mở”.

Nhờ phần đầu mở, ta không cần tháo hẳn ốc hoặc bu-lông ra khỏi terminal — chỉ cần nới nhẹ là có thể gắn hoặc tháo dây.
Điều này giúp thi công nhanh hơn và linh hoạt hơn, đặc biệt trong không gian hẹp.

👉 Ưu điểm: dễ lắp, tháo nhanh, tiện trong bảo trì.
👉Nhược điểm: nếu ốc bị lỏng, dây có thể tuột ra — nên chỉ nên dùng ở các mạch có mức độ quan trọng thấp, ví dụ mạch điều khiển DC 24V.

2.2. Đầu cos tròn (丸形圧着端子)

Đầu cos tròn có phần đầu khép kín với một lỗ tròn ở giữa để cố định bằng ốc hoặc bu-lông.
Tên khác là R形端子hay Marutan (マルタン).

Vì phần đầu tròn khép kín, dây không thể tuột ra trừ khi tháo hoàn toàn ốc.
Nhờ đó, loại này được dùng trong các mạch quan trọng như mạch nguồn, mạch chính, hay vị trí mà việc tuột dây có thể gây nguy hiểm.

👉 Ưu điểm: an toàn, chắc chắn, không lo tuột dây.
👉Nhược điểm: phải tháo ốc hoàn toàn khi gắn, nên tốc độ thi công chậm hơn so với đầu chữ Y.

Lưu ý:
Theo tiêu chuẩn JIS C 2805:2010 của Nhật, đầu cos chữ Y không nằm trong danh mục tiêu chuẩn.
Vì vậy, nếu dự án yêu cầu đáp ứng JIS, bạn phải sử dụng đầu cos tròn (丸形圧着端子).

2.3. Đầu cos uốn hình thanh (棒形圧着端子)

Loại này có phần đầu dạng thanh tròn (giống cây que), còn được gọi là đầu cos dạng cắm (差込形).
Chúng chỉ dùng được với một số loại terminal đặc biệt, có lỗ để cắm trực tiếp đầu dây vào.
Vì vậy, tần suất sử dụng khá thấp, không phổ biến bằng hai loại Y và tròn.

Gần đây, loại này thường được thay thế bằng đầu cos ferrule (フェルール端子),
vì ferrule giúp cố định dây tốt hơn và trông gọn gàng hơn trong các hệ thống điều khiển hiện đại.

2.4. Đầu nối uốn dạng lưỡi (ブレード形圧着端子)

Đây là loại có phần đầu dẹt, khác với dạng thanh tròn ở trên, nên còn được gọi là đầu cos dạng bản (板形).
Loại này được dùng khá nhiều trong các terminal của biến tần Mitsubishi Electric.

Trong tài liệu hướng dẫn của Mitsubishi, phần ví dụ về terminal tương thích thường ghi rõ hai loại khuyến nghị:

• Đầu cos dạng bản (blade terminal) của hãng Nichifu, và
• Đầu cos ferrule (フェルール端子)     của Phoenix Contact.

Ngày nay, đầu ferrule ngày càng phổ biến, dần trở thành lựa chọn thay thế cho các dạng blade truyền thống.

3. Cách chọn kích thước đầu cos

Trên mỗi đầu cos, chữ cái đầu tiên thường biểu thị hình dạng của nó.
Tùy nhà sản xuất, vị trí ký tự có thể khác nhau, nhưng ý nghĩa cơ bản thì giống nhau.

Ví dụ với hãng Nichifu:

• “Y” → đầu cos chữ Y
• “TC” → đầu cos dạng thanh (tròn)
• “BT” → đầu cos dạng bản (blade)

Khi chọn đầu cos, bạn cần lần lượt xác định theo thứ tự:

1. Hình dạng đầu cos (Y, R, TC, BT, v.v.)
2. Tiết diện dây điện (mm²)
3. Kích thước bu-lông cố định (M3, M4, M5...)

Ví dụ:
Nếu aptomat trong tủ sử dụng dây 14mm² và bu-lông cố định loại M10,
thì bạn chọn đầu cos R 14–10 là phù hợp.

Kết luận

Đầu cos (圧着端子) tuy nhỏ, nhưng là yếu tố quyết định chất lượng đấu nối trong tủ điện.
Chọn đúng loại không chỉ giúp thi công nhanh hơn, mà còn đảm bảo an toàn, độ tin cậy và tính thẩm mỹ cho toàn bộ hệ thống.

Khi hiểu được đặc điểm từng loại đầu cos, bạn sẽ dễ dàng chọn được linh kiện phù hợp,
vừa đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, vừa thuận tiện trong thực tế.

Mong rằng những chia sẽ vừa rồi giúp ích cho các bạn trong công việc thiết kế.

Nếu có thắc mắc hay góp ý gì xin liên hệ với chúng mình qua fanpage https://www.facebook.com/VIJAAU
hoặc https://www.facebook.com/vjauhoidap/ để được hỗ trợ. Xin cảm ơn!

Tg – G Hoàng Tuấn.

1. Mở đầu

Chào các bạn,

Sau bài viết “Từ vựng tiếng Nhật về Toán học trong Tự động hóa” nhận được nhiều phản hồi tích cực, hôm nay mình xin tiếp tục chia sẻ một chủ đề khác liên quan đến tiếng Nhật. Với mong muốn VJAU có thể hỗ trợ tốt nhất cho các bạn kỹ sư đang và sẽ làm việc tại Nhật Bản trong ngành tự động hóa, lần này mình sẽ giới thiệu về tiếng Nhật thường dùng trong các phần mềm kỹ thuật.

Như đã chia sẻ ở bài trước, hiện tại mình đang làm việc tại Nhật Bản trong ngành Tự động hóa, cụ thể là lập trình PLC và HMI. Từ kinh nghiệm thực tế, mình nhận thấy rằng hầu hết các công ty Nhật Bản đều sử dụng phần mềm kỹ thuật bằng tiếng Nhật. Vì vậy, việc hiểu và nắm chắc các thuật ngữ tiếng Nhật trong phần mềm là điều bắt buộc nếu muốn làm “được việc” và được người khác đánh giá “bạn là người có khả năng”.

Nhưng học bao nhiêu là đủ? Tất nhiên việc học sẽ không bao giờ là thiếu nhưng nếu bạn chỉ có một khoảng thời gian ngắn để học tiếng Nhật. Và bạn đang lo lắng, việc học dài trải sẽ có thể sẽ không hiệu quả. Đừng lo, có một thực tế là, để thuận tiện cho người sử dụng, các phần mềm kỹ thuật thường dùng những từ vựng cố định cho cùng một chức năng. Nói cách khác, phần mềm A của công ty A và phần mềm B của công ty B có thể khác nhau, nhưng nếu cùng chức năng C thì thường sẽ dùng chung một từ vựng.

Do đó, nếu ngay từ đầu các bạn cố gắng học “tất cả” thì rất dễ bị áp lực, thậm chí phản tác dụng: học nhiều nhưng không nhớ được bao nhiêu. Cách học hiệu quả nhất chính là tập trung nắm chắc những từ vựng phổ biến trước.

2. Từ vựng cơ bản của phần mềm lập trình PLC GX-works2 (hãng Mitsubishi)

Để mọi người có thể dễ dàng nắm chắc từ vựng nhanh chóng, bài viết sử dụng hình ảnh thực tế của phần mềm GX-work2 phiên bản tiếng Nhật. Ngoài ra, bài viết còn lập bảng  tổng hợp những từ vựng quan trọng, bao gồm tiếng Nhật, cách đọc ( đối với những từ chứa Kanji), nghĩa tiếng Việt, và nghĩa tiếng Anh tham khảo. Đối với những từ vựng cần giải thích thêm, sẽ được đánh dấu “*”, và phần nghĩa bổ sung sẽ được trình bày bên dưới bảng tổng hợp.

2.1 Từ vựng cơ bản trên thanh công cụ

Các thanh công cụ trong GX works2 thực tế có thể tùy biến, cho phép người dùng thay đổi vị trí hiển thị trên màn hình như ý muốn. Ở đây, mình sử dụng ảnh minh họa là giao diện GX works2 với bố cục (layout) mà mình thường dùng. Ảnh chụp tại trạng thái vừa mở một プロジェク(Project ) mới, nhưng chưa tiến hành cài đặt, thiết lập tham số hay viết bất cứ một chương trình nào.

Ảnh: từ vựng cơ bản trên thanh công cụ

Chú thích: Nghĩa mở rộng các từ vựng được đánh dấu “*” trong GX-works2

- プロジェクト: là tập hợp toàn bộ chương trình, cấu hình phần cứng, tham số, thiết bị… cho một hệ thống PLC. Một project có thể chứa nhiều chương trình con, module, và cấu hình liên quan đến một dây chuyền hoặc thiết bị cụ thể.

- 置換：là một chức năng cho phép bạn tìm kiếm và thay thế một giá trị, ký tự, thiết bị, nhãn, hoặc đoạn mã trong chương trình PLC. Khi lập trình hoặc chỉnh sửa chương trình trong GX-Works2, bạn có thể sử dụng tính năng này để:

·       Thay thế tất cả các trường hợp của một thiết bị (ví dụ: thay toàn bộ M100 thành M200).

·       Thay đổi tên nhãn, biến, hoặc các lệnh trong toàn bộ chương trình hoặc trong phạm vi được chọn.

·       Sửa lỗi hàng loạt hoặc cập nhật chương trình nhanh chóng mà không cần chỉnh từng vị trí thủ công.

- 変換/コンパイル：Khi bạn đang viết hoặc chỉnh sửa chương trình (編集中) trong GX-Works2, mọi thay đổi chỉ tồn tại trong phần chỉnh sửa, nếu chưa thực hiện thao tác 変換/コンパイル, chương trình mới sẽ không được ghi nhận.

- パラメータ: để chỉ các tham số cấu hình cho hệ thống PLC hoặc các module mở rộng.

· Đây là nơi bạn thiết lập các giá trị quan trọng như: Địa chỉ thiết bị (Device address); Cấu hình truyền thông (Communication settings); Loại module, số lượng I/O, chế độ hoạt động, tốc độ truyền, v.v.

· Các パラメータ này ảnh hưởng trực tiếp đến cách PLC vận hành và giao tiếp với các thiết bị khác trong hệ thống.

· Việc thiết lập đúng パラメータ là bắt buộc để hệ thống hoạt động ổn định và đúng chức năng.

- デバイス: trong phần mềm từ vựng này thường chỉ các vùng nhớ (memory area) hoặc các đối tượng logic như Input (X), Output (Y), các bit trung gian (M), thanh ghi dữ liệu (D) trong PLC.
Đây là các thành phần cơ bản để lập trình và điều khiển hoạt động của PLC.

- 参照： dùng để tra cứu, kiểm tra hoặc đối chiếu thông tin về các đối tượng (thiết bị, biến, nhãn, chương trình...) trong dự án PLC, giúp người dùng dễ dàng tìm kiếm và kiểm soát các tham chiếu liên quan.

2.2 Từ vựng cơ bản khi tạo lậpプロジェクト (Project)

Để có thể sử dụng nhuần nhuyễn khi sử dụng GX works2, bạn cần nắm chắc ý nghĩa của từng chức năng trên thanh công cụ. Ở phần 2.1, bài viết có giới thiệu về những từ vựng xuất hiện khi mở GX works2. Với phần 2.2 này, sẽ là những từ vựng nằm trong thanh công cụ プロジェクト (Project).

Ảnh: từ vựng cơ bản khi tạo lậpプロジェクト (Project)

Chú thích:

- GX Developer: phần mềm lập trình PLC của Mistubishi nhưng định dạng cũ hơn GX works2.

3．Kết bài

Trên đây là tổng hợp những từ vựng xuất hiện trên thanh công cụ, và chức năng プロジェクト(Project) của GX works2. Do nội dung bài viết khá dài, nên mình xin phép tạm dừng phần 1 ở đây. Hẹn gặp lại các bạn ở những phần tiếp theo với những từ vựng tiếng Nhật của về các chức năng khác của Gx works2 cũng như những phần mềm kĩ thuật khác như GT Designer. Chúc các bạn học hiệu quả!

Chào các bạn! Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào việc chuyển đổi mạch điều khiển máy bơm từ chế độ đóng cắt trực tiếp bằng aptomat sang chế độ điều khiển gián tiếp sử dụng công tắc tơ (contactor) và nút nhấn. Đây là bước cải tiến quan trọng để tăng tính linh hoạt, an toàn và khả năng tự động hóa của hệ thống.

Việc chuyển sang điều khiển gián tiếp bằng công tắc tơ và nút nhấn sẽ:

• Tăng an toàn: Cách ly thao tác người dùng khỏi mạch cao áp.
• Linh hoạt: Dễ tích hợp với các thiết bị điều khiển bổ sung (cảm biến, timer).
• Bền vững: Giảm hao mòn cơ khí trên aptomat.

Đây là một mạch điều khiển máy bơm đơn giản bao gồm aptomat để đóng mở nguồn điện, rơ le nhiệt để bảo vệ quá nhiệt cho động cơ, và một động cơ ba ph với công dụng là một máy bơm nước.

Để có thể chuyển mạch này thành một mạch có điều khiển, cụ thể là điều khiển thông qua nút nhấn việc đầu tiên cần làm là thêm vào mạch contactor điện, đóng mở khi cuộn hút của contactor điện được cấp điện. Mạch sau khi thêm contactor điện sẽ như hình bên dưới.

Tiếp theo để điểu khiển máy bơm qua công tắc tơ chúng ta cần tạo ra mạch điều khiển 100V để cấp nguồn cho cuộn hút contactor. Và với mạch relay sử dụng điện áp 24 V thì chúng ta cần trích thêm mạch 24 V cho mạch điều khiển.

Trước với mỗi mạch điều khiển ta sẽ thêm một aptomat được thể hiện dưới hình bên dưới, để đóng cắt, bảo vệ quá tải và ngắn mạch.

Sau khi có mạch điều khiển 24V thì ta sẽ sử dụng relay, cuộn hút, nút ấn để tạo mạch điều khiển như hình bên dưới. Ta sẽ sử dụng relay trung gian RY 1 điện áp cuộn hút 24V , và mạch tự giữ sử dụng nút ấn thường mở PB1 với chức năng start và nút ấn thường đóng PB2 với chức năng stop như hình bên dưới.

Tiếp theo sử dụng tiếp điểm của relay MS để điểu khiển cấp điện cho cuộn hút contactor trong mạch điều khiển 100V.

Khi nhấn nút khởi động (PB1, thường mở) trong mạch điều khiển 24V, dòng điện từ P24 qua PB2 (thường đóng) đến cuộn hút relay trung gian RY1, kích hoạt RY1 và đóng tiếp điểm thường mở (NO) để duy trì mạch tự giữ. Đồng thời, tiếp điểm thường mở (NO) của RY1 trong mạch điều khiển cấp nguồn 100V cho cuộn hút contactor MS . Khi MS được kích hoạt, các tiếp điểm lực MS trong mạch động lực đóng, cung cấp điện ba pha qua rơ le nhiệt đến động cơ, khởi động máy bơm.

Ngược lại, khi nhấn nút dừng (PB2, thường đóng) trong mạch điều khiển 24V, mạch tự giữ bị cắt, cuộn hút RY1 mất điện, dẫn đến tiếp điểm RY1 thường mở  mở. Điều này ngắt nguồn 100V đến cuộn hút MS, khiến các tiếp điểm lực MS mở, cắt nguồn điện ba pha đến động cơ, và máy bơm dừng hoạt động.

Kết luận

Chúng ta đã thiết kế thành công mạch điều khiển máy bơm sử dụng công tắc tơ và nút nhấn, với cấu trúc rõ ràng gồm mạch động lực (contactor, rơ le nhiệt) và mạch điều khiển (relay, nút nhấn, nguồn 24V). Mạch này đảm bảo an toàn, dễ vận hành và sẵn sàng mở rộng cho các ứng dụng tự động hóa.

Trong bài viết tiếp theo, chúng ta sẽ tích hợp tín hiệu từ cảm biến và thêm các mạch an toàn để nâng cao độ tin cậy. Bài viết tham khảo từ: https://taroimo-lifestyle.com

Hãy tiếp tục theo dõi những bài viết tiếp theo của VJAU nhé.

Xuân Thanh

GX Works2là công cụ hỗ trợ lập trình ladder dành cho PLC của Mitsubishi. Dù đã sử dụng phần mềm này trong nhiều năm, không ít người dùng vẫn chưa nắm hết các phím tắt tiện lợi có thể giúp tăng đáng kể hiệu suất làm việc.

Nếu nắm rõ các phím tắt, bạn có thể thao tác nhanh hơn rất nhiều. Điều này đặc biệt hữu ích khi làm việc thực tế: thao tác nhanh, chính xác sẽ giúp bạn tạo được ấn tượng chuyên nghiệp với đồng nghiệp và khách hàng.

※  Trong bài viết này, mình xin giới thiệu một số chức năng thường dùng và các phím tắt hữu ích trong GX Works2

Hãy ghi nhớ các phím tắt này để nâng cao hiệu quả công việc khi chỉnh sửa chương trình ladder nhé.

1. Có thật sự tăng tốc độ chỉnh sửa chỉ nhờ phím tắt không?

Việc có sử dụng phím tắt hay không sẽ tạo ra sự khác biệt lớn về tốc độ xử lý công việc.
Khi sử dụng máy tính, càng ít dùng chuột càng tăng hiệu suất thao tác. Hơn nữa, giảm thiểu việc phải gõ bàn phím cũng giúp giảm sai sót.
Nói một cách đơn giản, việc di chuyển tay ít hơn sẽ dẫn đến tăng tốc độ thao tác.
Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần nhớ phím tắt trong trình chỉnh sửa ladder là đủ để thao tác nhanh.
Tuy nhiên, nếu bạn ghi nhớ thêm cả các phím tắt cho những chức năng thường dùng, thì tốc độ xử lý sẽ tăng lên đáng kể.

Mình thường xuyên phải làm việc trực tiếp tại công trường, mà bạn biết rồi đấy, ở đó đâu có bàn ghế tử tế để đặt laptop, nhiều khi còn chẳng thể dùng chuột hay touchpad cho thoải mái. Chính vì vậy, việc nhớ và sử dụng phím tắt đã trở thành “cứu cánh”, giúp mình chỉnh sửa chương trình ladder nhanh hơn hẳn.

Nhờ vậy mà mình cũng nhận được sự tin tưởng từ khách hàng, nhất là những người không thể tự chỉnh sửa chương trình.
Nếu bạn cũng hay phải làm việc trong điều kiện tương tự, mình khuyên nên bắt đầu bằng việc ghi nhớ các phím tắt cho những thao tác thường dùng nhất. Chỉ cần quen tay một chút thôi, hiệu quả sẽ khác hẳn luôn.
 
2. Các phím tắt chức năng (thường được sử dụng nhiều)

Phần này giới thiệu các phím tắt dành cho các chức năng thông dụng như thao tác với tệp và hỗ trợ chỉnh sửa ladder.

2-1. Phím tắt cho các chức năng phổ biến như thao tác tệp
• Ctrl + S: Lưu đè (Save)
• Ctrl + X: Cắt
• Ctrl + C: Sao chép
• Ctrl + V: Dán
• Ctrl + Z: Hoàn tác
• Ctrl + Y: Làm lại thao tác vừa hoàn tác
Các phím tắt trên cũng giống với các phím tắt thông thường trong hệ điều hành Windows.
Những ai đã quen thao tác bằng phím tắt sẽ không gặp khó khăn gì khi sử dụng.

2-2. Phím tắt hỗ trợ chỉnh sửa ladder
• Ctrl + F: Tìm kiếm thiết bị

Sau khi đưa con trỏ chuột vào thiết bị muốn tìm, nhấn tổ hợp phím sẽ hiện cửa sổ tìm kiếm với địa chỉ đó đã được nhập sẵn.
 Lưu ý từ kinh nghiệm cá nhân: Hãy đánh dấu vào ô "Enterキーで連続検索" (Tìm kiếm liên tục bằng phím Enter).
 Khi cùng một địa chỉ được dùng ở nhiều nơi, chỉ cần nhấn Enter liên tục để nhảy tới từng vị trí tiếp theo, rất tiện và nhanh.
• F1: Trợ giúp của GX Works2
 Khi có điều gì không rõ, hãy nhấn F1 để mở phần trợ giúp.
 Ví dụ: bạn có thể tra cứu địa chỉ hệ thống (System Device).
 Ngay cả bản thân mình cũng không nhớ hết các thiết bị hệ thống, trừ những cái thường dùng — nên hay dùng chức năng này nhé.
• Ctrl + Alt + F7: Tìm kiếm cuộn (Coil Search)

Khi muốn tìm xem cuộn (coil) của địa chỉ đã được sử dụng ở đâu, dùng tổ hợp phím này sau khi đặt con trỏ vào địa chỉ.

Cửa sổ kết quả tìm kiếm cuộn sẽ hiện ra và tự động đưa con trỏ đến vị trí cuộn tương ứng.
 Đây là phím tắt nên nhớ vì giúp tra cứu nhanh, chính xác.
※ Chuyển đổi chế độ chỉnh sửa
• F2: Chế độ ghi (書込モード)
• Shift + F2: Chế độ đọc (読出モード)
 Phím tắt để chuyển đổi giữa các chế độ chỉnh sửa chương trình.

※ Chuyển đổi chế độ khi online
• F3: Chế độ giám sát (モニタモード)
• Shift + F3: Chế độ ghi khi giám sát (モニタ書込モード)
 Khi đang online, dùng để chuyển giữa các chế độ.
 Trong Monitor Write Mode, bạn có thể chỉnh sửa và ghi thẳng vào CPU trong lúc PLC đang chạy (RUN中書込み).

※ Chuyển đổi giá trị hiện tại
• Shift + Enter: Thay đổi giá trị hiện tại (現在値変更)
 Khi muốn ép giá trị cho thiết bị trong lúc giám sát, hãy đặt con trỏ vào thiết bị đó và nhấn tổ hợp phím.
 Một cửa sổ sẽ hiện ra, cho phép bạn nhập giá trị mới.
 Rất tiện khi debug chương trình.

※ Biên dịch chương trình
• F4: Biên dịch/ chuyển đổi (変換/コンパイル)
 Sau khi chỉnh sửa xong, nhấn F4 để chuyển đổi chương trình.
 Lưu ý: Nếu không 変換/コンパイル, sẽ không thể lưu được chương trình.
 Hãy ghi nhớ: Chỉnh sửa → Chuyển đổi (F4) là quy trình bắt buộc.

※ Danh sách địa chỉ đang sử dụng
• Ctrl + D: Danh sách địa chỉ đang sử dụng(デバイス使用リスト)
 Để kiểm tra một địa chỉ nào đó có đang được sử dụng hay không, và được sử dụng bao nhiêu lần,
 hãy đặt con trỏ vào thiết bị đó và nhấn tổ hợp phím này để mở danh sách.

Khi bạn sử dụng phím tắt để mở danh sách địa chỉ đang sử dụng (デバイス使用リスト), một cửa sổ sẽ xuất hiện ở phía dưới màn hình giống như hình ảnh minh họa.

Lúc này, mã thiết bị tại vị trí con trỏ sẽ tự động được nhập vào ô tìm kiếm, giúp bạn có thể tra cứu ngay lập tức.
Ở góc trên bên phải của cửa sổ danh sách thiết bị, có một nút chức năng
Nút này cho phép “cố định cửa sổ danh sách thiết bị ở phía dưới màn hình”.

Khi bạn nhấn nút này, cửa sổ danh sách thiết bị sẽ luôn hiển thị cố định ở phía dưới, như trong hình dưới đây.
Đây là một chức năng rất tiện lợi, vì vậy bạn cũng nên ghi nhớ phím tắt tương ứng.

Còn nhiều điều thú vị mình muốn chia sẻ, nhất là những phím tắt cụ thể và vài mẹo nhỏ giúp làm việc ở công trường nhanh gọn hơn. Nhưng vì bài viết cũng đã khá dài, nên mình xin tạm dừng tại đây.

Hẹn gặp lại mọi người ở phần tiếp theo nhé@@

Huong Truong

Chào các bạn, mình xin tự giới thiệu mình là một người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản trong ngành tự động hóa. Cụ thể là thiết kế mạch điện, lập trình PLC, HMI. Vì vậy, hơn ai hết mình hiểu khó khăn khi người Việt Nam làm việc ở Nhật Bản. Nhất là những kì thi năng lực tiếng Nhật như JLPT, TOPJ, BJT hầu như chỉ tập trung vào hội thoại hằng ngày, công sở, ít xuất hiện những từ vựng mang tính kĩ thuật, đặc biệt là toán học. Vì vậy, mình nghĩ sẽ có nhiều bạn, sẽ không biết  rằng cần chuẩn bị thật kĩ những từ vựng liên quan đến toán học là bước đệm bắt buộc khi làm việc với tư cách kĩ sư ngành tự động hóa. Thực ra, ngay với bản thân mình, những ngày đầu tiên bắt đầu công việc thiết kế điện, mình đã không chuẩn bị đủ kiến thức tiếng Nhật về Toán học, vì không ai chỉ cho mình điều đó cả. Vì vậy mình đã gặp nhiều khó khăn trong những ngày đầu như việc nghe chỉ thị từ cấp trên, tương tác với đồng nghiệp người Nhật cho đến đọc tài liệu chuyên ngành, hướng dẫn sử dụng thiết bị của hãng...Với xứ mệnh “Nâng tầm kĩ sư Việt Nam tại Nhật Bản” của VJAU, mình đã viết bài này với mong muốn có thể giúp đỡ những kĩ sư trẻ nhiều khả năng nhưng bị giấu mình bởi bức tường tiếng Nhật. Rất mong được các bạn đón đọc.

2. Từ vựng toán học cơ bản trong PLC

2.1. Các phép tính toán học cơ bản

2.2. Hệ đếm

2.3. Số học

2.4. So sánh

2.5. Logic

2.6. Thời gian và đếm

2.7. Các đơn vị thường dùng

3.  Lời khuyên học tập

Để học tốt từ vựng toán học tiếng Nhật trong lĩnh vực PLC, bạn không cần phải học thật nhiều một lúc. Cách hiệu quả nhất là mỗi ngày chọn 5 từ vựng có liên quan trực tiếp đến công việc, ví dụ như 加算（かさん – cộng）, 除算（じょさん – chia） hay 論理積（ろんりせき – AND）. Việc học ít nhưng đều đặn sẽ giúp bạn ghi nhớ sâu hơn và áp dụng được ngay khi lập trình.

Ngoài ra, bạn nên kết hợp đọc manual của các hãng như Mitsubishihay Keyence. Trong manual, các từ vựng toán học xuất hiện lặp lại rất nhiều, đi kèm với ví dụ minh họa cụ thể. Đọc song song với thực hành trên PLC sẽ giúp bạn vừa học ngôn ngữ, vừa hiểu cách vận dụng toán học vào thực tế.

4.  Kết luận

Toán học không chỉ là nền tảng của PLC mà còn là nền tảng của các ngành kĩ thuật khác. Vì vậy để thành công trong ngành, hoặc chỉ đơn giản là hoàn thành tốt công việc được giao, không thể không nắm vững từ vựng toán học bằng tiếng Nhật. Với kinh nghiệm của mình, nếu các bạn có thể nắm vững những từ vựng trong bài viết, sẽ giúp ích cho các bạn rất nhiều trong việc đọc manual + dễ giao tiếp trong công việc. Vì vậy, mình mong các bạn đọc kĩ bài viết và coi như đó là một tài liệu quan trọng cho con đường kĩ sư Tự động hóa.

Từ khi rơ le cơ được phát minh ra thì ngay sau đó nó được sử dụng rộng rãi vì tính ứng dụng của nó trong tủ điện công nghiệp điều khiển rất nhiều. Công nghệ ngày càng phát triển cùng một máy móc nhưng thay đổi cách điều khiển sẽ mang đến hiệu suất tốt hơn rất nhiều. Và rơ le bán dẫn (SSR) ra đời để ứng dụng vào các mục đích mà rơ le cơ thông thường không thể đáp ứng được. Sau đây chúng ta cùng đi tìm hiểu về rơ le bán dẫn và sự khác biệt của nó so với rơ le cơ và các ứng dụng thực tế của nó nhé.

SSR là viết tắt của Solid State Relay, là một loại rơ le bán dẫn...."
Rơ le bán dẫn là loại rơ le không có tiếp điểm chuyển động. Rơ le này hoạt động tương tự như rơ le cơ, nhưng sử dụng các linh kiện chuyển mạch bán dẫn như thyristor, triac, rơ le không thủy ngân và transistor.

RELAY: CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG

Từng đọc đâu đó trên mạng có người nói, PLC có thể bị thay thế bởi công nghệ tương lai nhưng mạch relay vẫn sẽ sống tốt. Vậy lý do tại sao Relay rất khó bị thay thế? Cùng tìm hiểu cấu tạo và cách thức relay cơ khí làm việc để tự tìm cho mình câu trả lời nhé!

Tự Động Hóa Việt NhậtHIEU HO

Thời đầu khi mới bước chân vào nghề thì loại rơ le này cũng khá lạ lẫm đối với mình. Điều mình băn khoăn lúc đó là nguyên lí hoạt động của nó như thế nào và ứng dụng thực tế của nó ra sao. Mình đã từng nghĩ tại sao lại có một loại rơ le tiện lợi như vậy thì cần gì thêm những loại rơ le cơ làm gì nữa???. Nhưng sự thật là mình đã sai không phải lúc nào chúng ta cũng sử dụng rơ le bán dẫn. Chúng ta cùng tìm hiểu tiếp nhé.

1. Cấu tạo SSR

SSR là loại relay không có tiếp điểm cơ khí, được cấu thành từ các linh kiện bán dẫn. Thành phần chính gồm:

- Mạch đầu vào（入力回路）

- Điện trở hạn dòng（制限抵抗）

- LED（LED：発光ダイオード, phát sáng khi có tín hiệu điều khiển）

- フォトカプラ hoặc フォトトライアックカプラ（cách ly quang giữa đầu vào và đầu ra）

- Mạch kích（トリガ回路）

- Xử lý tín hiệu từ フォトカプラ để điều khiển linh kiện công suất.

- Linh kiện đóng cắt công suất（スイッチング素子）

- トライアック hoặc サイリスタ（cho tải AC）

- パワーMOSFET hoặc パワートランジスタ（cho tải DC hoặc AC/DC）

- Mạch bảo vệ（保護回路）

- スナバ回路（mạch RC chống xung áp đột biến）

- バリスタ（hấp thụ quá áp）

- Ngõ ra（出力端子） để nối với tải.

2. Nguyên lý hoạt động

• Để SSR dẫn điện (ON)

Khi có tín hiệu điều khiển (ví dụ: 5–32VDC đưa vào đầu vào SSR)  Điện áp điều khiển làm LED（発光ダイオード） trong フォトカプラ phát sáng.

Ánh sáng này được cảm nhận bởi phần tử quang（フォトトランジスタ hoặc フォトトライアック） ở mạch đầu ra, tạo ra tín hiệu kích.

Sau đó tín hiệu này kích hoạt phần tử bán dẫn (triac, thyristor hoặc transistor) ở mạch công suất.
Lúc đó dòng điện chạy qua mạch tải → SSR dẫn điện (ON).

• SSR ngắt mạch (OFF)

Khi không có tín hiệu điều khiển, LED tắt → フォトカプラ không dẫn → phần tử công suất không kích hoạt → mạch tải hở → SSR ngắt mạch (OFF).

• Đóng cắt nhanh hoặc tần suất cao (điều khiển nhiệt bằng PID, PWM…).
• Cần vận hành êm, không phát tiếng “tạch”.
• Môi trường rung động hoặc nhiều bụi, nơi tiếp điểm cơ khí dễ hỏng.
• Điều khiển nhiệt độ chính xác (ON/OFF nhanh, điều khiển pha, điều khiển chu kỳ).
• Ứng dụng yêu cầu độ tin cậy cao và ít bảo trì.
  

• Có dòng rò khi OFF (cần lưu ý với tải nhạy cảm)
• SSR tỏa nhiệt cao khi hoạt động, cần chú ý vấn đề tản nhiệt. Khi cần thiết phải tính toán và gắn tản nhiệt phù hợp. Ví dụ như trường hợp có nhiều SSR bố trí gần nhau trong tủ điện hoặc rơ le hoạt động liên tục, chạy dòng gần định mức.
  

(Trên lí thuyết là vậy nhưng đôi khi trong thực tế số lượng rơ le bán dẫn SSR không nhiều và phần thoát nhiệt trong tủ điện khá tốt nếu chỉ sử dụng vài cái SSR công suất không lớn thì có thể bỏ bớt việc lắp đế tản nhiệt sẽ giảm được chi phí.)

• Chịu quá tải tức thời kém hơn relay cơ → cần chọn đúng công suất và dùng bảo vệ quá dòng.
• Khi hỏng thường bị ngắn mạch (short) → cần mạch bảo vệ (cầu chì, contactor dự phòng).
• Chi phí cao hơn relay cơ.

Những trường hợp không nên dùng Rơ le bán dẫn

• Tải cảm ứng nặng (motor lớn) cần dòng khởi động cao.
• Mạch yêu cầu cách ly tuyệt đối khi OFF.
• Ngân sách hạn chế và số lần đóng cắt ít.
  

1. Dòng SSR AC tải lớn (kèm tản nhiệt hoặc tích hợp tản nhiệt) Chuyên dùng cho gia nhiệt, điều khiển PID, tải điện trở công suất lớn.

• G3PE series – SSR công suất lớn, đơn pha / ba pha, có hoặc không có Zero-cross.

Ví dụ: G3PE-225B(L) (25A, 1 pha)

G3PE-535B(L) (35A, 3 pha)

• G3PH series – SSR tải rất lớn (75A, 150A), dùng cho gia nhiệt công nghiệp.
• G3PJ series – SSR công suất vừa, tích hợp tản nhiệt, dễ lắp tủ điều khiển.

2. Dòng SSR AC tải vừa và nhỏ (loại gắn tủ, tản nhiệt riêng) Phổ biến trong máy móc, điều khiển gia nhiệt vừa, motor nhỏ.

• G3NA series – SSR phổ thông, 10A, 20A, 40A, có Zero-cross, lắp được nhiều kiểu tản nhiệt.

Ví dụ: G3NA-210B (10A) / G3NA-220B (20A) / G3NA-240B (40A)

• G3NE series – Phiên bản gọn nhẹ, giá rẻ hơn G3NA, phù hợp ứng dụng công suất vừa.

3. Dòng SSR loại plug-in (I/O relay cho PLC) Gắn vào đế giống relay cơ, thay thế dễ dàng, dùng cho tín hiệu điều khiển hoặc tải nhỏ.

• G3R-I/O series – SSR dạng plug-in cho PLC output.
• G3F(D), G3H(D) – SSR plug-in nhỏ gọn, dòng tối đa 3A.

4. Dòng SSR gắn PCB (board mạch) Dùng trong mạch điều khiển, thiết bị điện tử, máy đo.

• G3S, G3DZ – Loại công suất nhỏ, MOSFET output, chịu AC/DC, dòng rò thấp.
• G3CN, G3SD – Loại dành cho AC hoặc DC riêng.

Mong rằng những chia sẽ vừa rồi giúp ích cho các bạn trong công việc thiết kế.

Nếu có thắc mắc hay góp ý gì xin liên hệ với chúng mình qua fanpage https://www.facebook.com/VIJAAU
hoặc https://www.facebook.com/vjauhoidap/ để được hỗ trợ. Xin cảm ơn!

Tg – G Hoàng Tuấn.

Chào các bạn! Nếu bạn đã từng nhìn vào một sơ đồ mạch điện và cảm thấy như đang lạc vào một mê cung với những đường nét, ký hiệu rối rắm, thì đừng lo, tôi cũng đã từng như vậy!

Lúc mới bắt đầu tìm hiểu về điện,  mọi thứ thật phức tạp , nhưng  nếu bạn nắm vài nguyên tắc cơ bản và một chút kiên nhẫn, bạn hoàn toàn có thể “giải mã” được sơ đồ mạch điện. Hôm nay, tôi muốn chia sẻ với bạn cách tiếp cận để đọc và hiểu sơ đồ mạch điện một cách dễ dàng hơn, từ những điều cơ bản nhất đến các mạch phức tạp . Cùng bắt đầu nào!

1. Sơ đồ mạch điện là gì và tại sao nó quan trọng?

Sơ đồ mạch điện giống như một bản đồ dẫn đường cho các kỹ sư điện. Nó cho bạn biết cách các thành phần trong hệ thống điện được kết nối và hoạt động với nhau. Hiểu đơn giản sơ đồ mạch điện là cách dòng điện di chuyển từ nguồn đến các thiết bị .

Có nhiều loại sơ đồ mạch điện, ví dụ như:

• Sơ đồ hệ thống: Tổng quan về toàn bộ hệ thống.
• Sơ đồ một sợi: Đơn giản hóa, chỉ vẽ một đường đại diện cho dòng điện.
• Sơ đồ nhiều sợi: Chi tiết hơn, thường dùng cho mạch động lực.
• Sơ đồ đấu nối: Dùng cho mạch điều khiển, chi tiết về cách đâu nối.

Trong bài này, chúng ta sẽ tập trung vào sơ đồ nhiều sợi (cho mạch động lực) và sơ đồ đấu dây mở rộng (cho mạch điều khiển). Để hiểu được chúng, bạn cần biết các ký hiệu, cách dòng điện hoạt động, và cách các thành phần trong mạch “nói chuyện” với nhau. Đừng lo nếu bạn chưa quen, chúng ta sẽ đi từng bước một!

2. Các thành phần chính trong hệ thống điện và ký hiệu của chúng

Để đọc sơ đồ mạch điện, bạn cần làm quen với các thành phần chính trong hệ thống và vai trò của chúng. Tôi chia chúng thành 4 nhóm chính để dễ hiểu:

a. Nguồn điện và thiết bị biến đổi

• Nguồn điện: Đây là nơi cung cấp năng lượng, như pin, acquy, máy phát, hay lưới điện.
• Thiết bị biến đổi: Bao gồm máy biến áp (thay đổi điện áp) hoặc bộ chỉnh lưu (chuyển dòng xoay chiều AC thành dòng một chiều DC).

b. Khí cụ điện

Khí cụ điện là các thiết bị phụ trợ, hỗ trợ mạch hoạt động trơn tru. Tôi chia nhỏ thành 5 nhóm:

• Đóng cắt: Công tắc, cầu dao, aptomat (CB), contactor – dùng để bật/tắt mạch.
• Bảo vệ: Cầu chì, rơ-le nhiệt, CB – bảo vệ mạch khỏi quá tải hoặc ngắn mạch.
• Điều khiển: Rơ-le trung gian, contactor – giúp tự động hóa hoạt động của thiết bị.
• Đo lường: Ampe kế, vôn kế, công tơ điện – đo các thông số như dòng điện, điện áp.
• Tín hiệu: Đèn báo, còi – báo hiệu trạng thái của mạch.

c. Thiết bị tiêu thụ

Đây là các thiết bị sử dụng điện năng để hoạt động, như động cơ, đèn chiếu sáng, hoặc lò sưởi.

d. Hệ thống dây dẫn và kết nối

• Dây điện, cáp, thanh cái: Truyền dẫn điện năng từ nguồn đến các thiết bị.
• Cầu đấu: Giúp kết nối các thành phần một cách an toàn và chắc chắn.

Mẹo nhỏ: Khi nhìn sơ đồ, hãy cố gắng xác định đâu là nguồn điện, đâu là tải, và đâu là khí cụ điện. Điều này giúp bạn hình dung dòng điện chảy như thế nào trong mạch.

Ký hiệu trong sơ đồ mạch điện

Ký hiệu trong sơ đồ giống như “từ vựng” trong một ngôn ngữ. Chúng được chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn như JIS (Nhật Bản), IEC (quốc tế), hay JEM. Dù có hàng trăm ký hiệu, bạn không cần nhớ hết ngay từ đầu. Dưới đây là một số ký hiệu cơ bản thường gặp:

Đừng cố nhồi nhét tất cả ký hiệu vào đầu. Hãy bắt đầu với những cái cơ bản và tra cứu thêm khi cần. Bạn có thể tìm bảng ký hiệu theo tiêu chuẩn JIS hoặc IEC trên mạng. Nếu gặp ký hiệu lạ, đừng lo vì chúng thường không khác nhau quá nhiều giữa các tiêu chuẩn!

3. Nguyên lý cơ bản của dòng điện và mạch điện

Để hiểu sơ đồ mạch điện, bạn cần biết cách dòng điện hoạt động. Hãy tưởng tượng mạch điện như một hệ thống nước chảy trong đường ống: nước (dòng điện) chảy từ nguồn (pin hoặc máy phát) qua các thiết bị (tải) rồi quay về nguồn, tạo thành một vòng khép kín.

Dưới đây là những nguyên tắc quan trọng: Hãy tưởng tượng một mạch cơ bản gồm pin, công tắc, và bóng đèn. Khi công tắc bật, dòng điện chạy từ cực dương (P24) qua công tắc, bóng đèn, rồi quay về cực âm (N24). Đây là “đơn vị nhỏ nhất” của một mạch điện. Mọi sơ đồ phức tạp đều được xây dựng từ những đơn vị như thế này.

Trong sơ đồ, dây từ cực dương (thường vẽ màu đỏ) đi qua công tắc, đến bóng đèn, rồi về cực âm (thường vẽ màu xanh). Mạch luôn phải tạo thành một vòng tròn hoàn chỉnh. Nếu bạn thấy một sơ đồ có dây dẫn “lơ lửng” không nối về đâu, thì đó không phải mạch điện hợp lệ.

Đoản mạch xảy ra khi bạn nối trực tiếp từ cực dương sang cực âm mà không qua tải. Điều này giống như nước chảy ào ạt qua một đường ống không có van điều tiết, gây nguy hiểm.

Ví dụ: nếu bạn nối thẳng dây từ P24 đến N24 mà không qua bóng đèn, dòng điện sẽ tăng đột ngột, có thể gây cháy hoặc hỏng thiết bị.

Kết luận

Hôm nay, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu những bước đầu tiên để đọc và hiểu sơ đồ mạch điện: từ việc nhận biết các thành phần, ký hiệu, đến nắm bắt nguyên lý cơ bản của dòng điện. Đừng lo nếu bạn vẫn thấy khó khăn  khi mới bắt đầu. Hãy luyện tập bằng cách nhìn vào các sơ đồ đơn giản, thử vẽ lại hoặc tra cứu các ký hiệu.

Bài viết được tham khảo và tổng hợp từ nguồn: chief-engineer.info.

Hãy tiếp tục theo dõi  trong các bài viết tới của VJAU. Đừng bỏ lỡ nhé!

Xuân Thanh

Xin chào cả nhà, lâu lắm mình mới có dịp viết bài để gửi tới quý độc giả thân yêu của VJAU Blog hi vọng rằng bài viết này sẽ đem đến những thông tin và kiến hữu ích đến mọi người. Cảm ơn mọi người đã ủng hộ team viết bài. Nếu thấy hữu ích đừng ngần ngại share lên cách nền tảng mạng xã hội giúp team mình nha.

Trong bài viết này sẽ giới thiệu sơ lược đến quý bạn đọc về các thông tin, kiến thức cơ bản hữu ích về các loại dây điện trong tủ điện tại Nhật. Sẽ có khá nhiều loại dây điện tùy theo đặc tính, cấu tạo,vv,... Khi thiết kế tính chọn để đảm bảo các yếu tố chính: An toàn, yêu cầu của Khách Hàng, chi phí,... “Nếu sai ngay từ bước chọn dây, toàn bộ hệ thống sẽ gánh rủi ro.” Do đó, việc hiểu rõ và chọn đúng từ đầu chính là nền tảng cho một hệ thống điện an toàn, ổn định, và dễ bảo trì về sau.

Nhân tiện phần tính chọn dây dẫn điện sao cho phù hợp đã có 1 bài viết của bạn Hoàng Tuấn trên Blog. Mọi người nếu muốn tìm hiểu  hãy xem tại đây trong bài viết này mình xin phép không nhắc đến vấn đề đó nữa.

Cách tính chọn dây cáp điện trong tủ điện điều khiển của Nhật

Bạn là người mới vào làm trong ngành tự động hóa và đang làm những việc liên quan đến thiết kế tủ điện ắt hẳn bạn sẽ có những thắc mắc về việc chọn dây cáp trong tủ điện như là chọn loại dây nào cho mạch động lực, mạch

Tự Động Hóa Việt NhậtHoàng Văn Tuấn

I.SỰ KHÁC NHAU GIỮA DÂY ĐIỆN （電線)  VÀ（ケーブル）CÁP ĐIỆN。

Mặc dù chúng ta thường gọi chung là “dây điện”, nhưng trên thực tế, loại vật liệu này bao gồm rất nhiều chủng loại khác nhau.

Tuỳ vào môi trường sử dụng và chức năng yêu cầu, việc lựa chọn đúng loại dây phù hợp là điều hết sức quan trọng. Vì vậy, trước tiên cần phân biệt rõ “dây điện” (電線) và “cáp điện” (ケーブル).

“Dây điện” (電線) là loại vật liệu có lõi dẫn điện (導体) được bọc bên ngoài bằng một lớp vỏ cách điện (絶縁体) để đảm bảo an toàn khi sử dụng. Tên gọi chính xác về mặt kỹ thuật là “dây điện cách điện” (絶縁電線), tuy nhiên nhiều người thường gọi chung là “dây điện”. Cũng có cách gọi khác là “dây đơn” (単線) để phân biệt với cáp điện với loại “cáp điện” (ケーブル).

“Cáp điện” (ケーブル) loại dây mà phía ngoài lớp cách điện còn được bọc thêm một lớp vỏ bảo vệ nữa (シース– sheath).

Ngoài ra, các loại dây có chứa sợi quang dùng cho truyền thông cũng được gọi chung là “cáp” (ケーブル).

II.NHỮNG LOẠI DÂY THƯỜNG DÙNG TRONG TỦ ĐIỆN

1.エコ非対応品（Sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn thân thiện với môi trường）

1.1 IV – Dây điện cách điện PVC 600V ( IV 600V ビニル絶縁電線 )

Dây IV là loại dây gồm nhiều sợi lõi bện lại (dạng nhiều sợi – より線), nhưng sợi tương đối to và đặc tính khá cứng.

Khi uốn cong, dây dễ giữ nguyên hình dạng (có thể “gập” một góc cố định), tuy nhiên khả năng đi dây linh hoạt kém, việc thi công ở không gian hẹp hoặc vị trí uốn gấp nhiều điểm sẽ khó khăn hơn.

Dây được sản xuất với nhiều màu sắc khác nhau như đỏ, xanh dương, trắng, đen, vàng, xanh lá,... giúp thuận tiện trong việc phân biệt mạch điện khi đi dây trong tủ.

Trước đây, dây IV từng là loại tiêu chuẩn phổ biến được sử dụng trong chế tạo tủ điều khiển.

Tuy nhiên hiện nay, dây KIV với độ mềm cao hơn đang dần trở thành lựa chọn chủ đạo.

Nhiệt độ sử dụng tối đa của dây IV là 60°C.

1.2 KIV – Dây điện cách điện PVC 600V (KIV 600V 電気機器用ビニル絶縁電線)

Tương tự như dây IV, dây KIV cũng thuộc loại dây nhiều sợi (より線).

Tuy nhiên, các sợi bên trong mảnh hơn so với dây IV, nên toàn bộ dây có đặc tính mềm hơn và dễ uốn. (柔らかめの電線)

Nhờ độ mềm đó, dây KIV dễ thi công và luồn lách trong các không gian hẹp hơn dây IV.

Tuy vậy, nhược điểm là dây khó giữ dáng cố định khi uốn cong, không “cứng” như IV nên đôi lúc thao tác định hình không được như ý.

Khi sử dụng để đi dây trong ống đi dây hoặc máng(ダクト) bên trong tủ điều khiển, dây KIV thường là lựa chọn tốt hơn dây IV, nhờ khả năng uốn cong linh hoạt.

Về màu sắc, dây KIV cũng được cung cấp với nhiều màu đa dạng tương tự như dây IV: đỏ, xanh dương, trắng, đen, vàng, xanh lá cây, v.v.

Trong thực tế hiện nay, KIV là loại dây chủ đạo trong chế tạo tủ điều khiển hiện đại.

Nhiệt độ sử dụng tối đa (最高使用温度) của dây KIV cũng là 60°C, giống như dây IV.

1.3 MLFC – Dây điện Polyflex chống cháy 600V (600V 難燃性ポリフレックス電線)

MLFC là loại dây điện chuyên dùng trong tàu điện, tàu cao tốc Shinkansen và các phương tiện công nghiệp có gắn bánh xe.

Đây là sản phẩm dây điện do Hitachi Metals-­日立金属 (trước đây là Hitachi Cable) phát triển, và đôi khi còn được gọi theo tiêu chuẩn riêng là “WL1”.

Trong đó, chữ [W] trong “WL1” là viết tắt của "WHEEL" – tức là loại dây được thiết kế đặc biệt cho các phương tiện có bánh xe.

Loại dây này đạt chất lượng cao đến mức được sử dụng cho cả phương tiện giao thông công cộng, như tàu điện và tàu cao tốc.

MLFC sở hữu nhiều đặc tính ưu việt, bao gồm:

Chống cháy (難燃性-なんねんせい)

Chịu nhiệt tốt (耐熱性-たいねつせい)

Chịu lạnh tốt (耐寒性-たいかんせい)

Tính dẫn điện tốt và độ mềm dẻo cao

Nhiệt độ sử dụng tối đa là 90°C (khi sử dụng trong tủ điện), cao hơn nhiều so với dây IV hoặc KIV (cả hai đều là 60°C). Nhờ đó, dây MLFC cũng chịu được dòng điện lớn hơn so với các loại dây thông thường.

Lưu ý nhỏ: Mỗi hãng có mã sản phẩm riêng biệt

Furukawa Electric古河電工：EM-LMFC

Fujikuraフジクラ：EM-LMCF

Sumitomo Electric住友電工：EM-LFC

Hitachi Metals日立金属: Có cả loại đáp ứng tiêu chuẩn "eco" và không đáp ứng, nên cần kiểm tra mã cụ thể khi đặt hàng.

1.4 MVVS – Dây micro 60V (60V マイクロホン用コード).

Dây chống nhiễu là loại dây có lưới kim loại bện (編組シールド/ braided shield) nằm giữa lớp cách điện (絶縁被覆 / insulation) và lớp vỏ ngoài (シース / sheath). Lớp lưới này có tác dụng giảm ảnh hưởng của nhiễu (ノイズ / noise) từ môi trường xung quanh.

Khi xử lý tín hiệu yếu (微弱信号_びじゃくしんご / weak signal) như tín hiệu analog hoặc

trong các hệ thống truyền tín hiệu analog như: DC 0–10V,DC 1–5V,DC 4–20mA ,vv... nên sử dụng dây có shield để đảm bảo tín hiệu ổn định, tránh sai số do nhiễu.

1.5 KNPEV-SB – Cáp dùng cho tín hiệu yếu 60V (60V 弱電計装用ケーブル – 錫めっき軟銅線編組遮へい付き)

Đây cũng là dây chống nhiễu (シールド線 / shielded cable), tuy nhiên điểm khác biệt so với MVVS là loại này có cặp dây xoắn (ツイストペア / twisted pair).

Việc bện hai sợi dây lại thành một cặp giúp triệt tiêu nhiễu (ノイズ / noise) gây ra từ môi trường bên ngoài. Cấu trúc xoắn làm cho nhiễu cảm ứng vào hai sợi gần như bằng nhau và tự triệt tiêu lẫn nhau.

Đặc biệt, trong các tín hiệu điện áp thấp và dòng điện nhỏ (低電圧・低電流 / low voltage & low current), chỉ một lượng nhiễu nhỏ do cảm ứng cũng có thể gây hoạt động sai lệch (誤作動 / malfunction).

Do đó, để đối phó với nhiễu, người ta sử dụng cả: Cặp dây xoắn (ツイストペア / twisted pair) để triệt tiêu nhiễu cảm ứng Và lớp lưới chống nhiễu (編組シールド / braided shield) để hạn chế ảnh hưởng của nhiễu từ bên ngoài.

Đến đây bài viết đã khá dài và không biết các bạn có thấy nhàm chán hay không. Bài viết với mục tiêu giới thiệu cơ bản về chủng loại của các loại dây dẫn trên thị trường, giúp những người mới vào nghề có các kiến thức cơ bản của cơ bản, các từ khóa để tra cứu nên có thể với những bạn đã có kiến thức về vấn đề này hoan hỉ hoan hỉ. Thân!

☆ Chức năng クロスリファレンス

クロスリファレンス/ Cross Referencetrong lập trình ladder là một chức năng cho phép hiển thị danh sách tất cả các vị trí trong chương trình mà một địa chỉ (デバイス) đang được sử dụng.

※    Vậy クロスリファレンスlà gì?

Thuật ngữ クロスリファレンスcó nghĩa là tham chiếu chéo, và cũng là một chức năng phổ biến trong các phần mềm xử lý văn bản. Trong lập trình PLC, nó giúp người lập trình dễ dàng kiểm tra nơi sử dụng các địa chỉ trong chương trình.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu cách sử dụng cơ bản chức năng クロスリファレンスtrong GX Works2.

💡 Lưu ý: Chức năng クロスリファレンスkhông chỉ áp dụng cho ladder mà còn dùng được trong các ngôn ngữ khác như SFC hay FBD. Tuy nhiên, bài viết này chỉ tập trung vào ladder program không có nhãn (label-less ladder program).

1. Cách hiển thị cửa sổ クロスリファレンス

Cửa sổ hiển thị kết quả クロスリファレンス được gọi là クロスリファレンスウィンドウ.

Các bước thực hiện:

1. Trên thanh menu, chọn メニューバーの表示(V) → ドッキングウィンドウ(K) → クロスリファレンス(R)

2.　Cửa sổ クロスリファレンス sẽ xuất hiện.

３.　Nếu bạn muốn di chuyển cửa sổ này, hãy kéo và thả phần tiêu đề của nó.

Khi kéo, các mũi tên xanh sẽ xuất hiện ở bốn góc màn hình. Đặt con trỏ vào một trong các mũi tên đó để gắn cửa sổ vào vị trí mong muốn.
→ Trong ví dụ này, ta sẽ gắn nó ở phía dưới màn hình.

2. Cách sử dụng クロスリファレンス

Chúng ta sẽ sử dụng một đoạn ladder đơn giản để minh họa cách sử dụng chức năng này.

2-1. Tìm kiếm bằng cách nhập số địa chỉ

1. Trong cửa sổ クロスリファレンス, tại mục デバイス/ラベル(D), nhập mã địa chỉ (ví dụ: Y0)

2.　Nhấn 検索 (tìm kiếm)

Kết quả sẽ hiển thị ngay bên dưới: trong ví dụ này, địa chỉ Y0 được sử dụng ở 3 vị trí khác nhautrong chương trình.

2-2. Tự động theo dõi vị trí con trỏ

Với cách này, bạn không cần nhập địa chỉ địa chỉ. Chỉ cần di chuyển con trỏ　đến địa chỉ bất kỳ trong chương trình, hệ thống sẽ tự động hiển thị các vị trí mà địa chỉ đó được sử dụng.

Các bước thực hiện:

1. Nhấn vào 条件設定 trong tab クロスリファレンス.

2.　Chọn Chế độ tìm kiếm tự động theo con trỏ (自動追従)

３.　Khi bạn di chuột đến một địa chỉ trong ladder, クロスリファレンス     sẽ tự động hiển thị nơi địa chỉ đó được sử dụng.

3. Kết luận

Bài viết này đã hướng dẫn cách sử dụng chức năng クロスリファレンスtrong GX Works2.

Khi chương trình ladder trở nên phức tạp và dài, việc quản lý toàn bộ địa chỉ trở nên khó khăn. クロスリファレンスlà công cụ hữu ích giúp bạn kiểm tra nhanh các vị trí sử dụng của địa chỉ, từ đó hiểu và sửa chương trình hiệu quả hơn.

Nếu có thắc mắc hay đóng góp ý kiến vui lòng nhắn tin cho chúng mình tại page bên dưới nhé.

https://www.facebook.com/VIJAAU

Cảm ơn sự quan tâm theo dõi của mọi người và hẹn gặp lại ở nội dung tiếp theo @@

Huong Truong

Địa chỉ đặc biệt là những địa chỉ đã được gán sẵn chức năng có thể sử dụng trong chương trình ladder của PLC Mitsubishi.

Đối với dòng PLC FX, các địa chỉ đặc biệt được phân bổ trong rơ-le phụ (M8000~) và thanh ghi dữ liệu (D8000~).

Ví dụ:

• M8000: Tiếp điểm thường mở khi RUN monitor bật
• M8002: Tiếp điểm thường mở khi có xung khởi động

Các địa chỉ đặc biệt có chức năng khác nhau tùy thuộc vào từng dòng PLC, vì vậy rất khó để ghi nhớ toàn bộ.

Tuy nhiên, trong phần mềm GX Works2, bạn có thể thiết lập tự động thêm chú thích (comment) cho các địa chỉ đặc biệt một cách đơn giản thay vì phải nhập thủ công từng cái một.

※Trong bài viết này, mình sẽ hướng dẫn cách cài đặt để tự động hiển thị chú thích cho các địa chỉ đặc biệt trong GX Works2.

☆ Quy trình thiết lập

1. Nhấp đúp     vào mục “グローバルデバイスコメント” trong cửa sổ điều hướng “ナビゲーションウィンドウ”

2.　Trình chỉnh sửa chú thích thiết bị (Device Comment Editor) sẽ hiển thị.

Nhấp chuột phải vào bất kỳ chọn → “サンプルコメントの流用 (I)”→ “特殊リレー/特殊レジスタ (S)”.

３.　Cửa sổ xác nhận sẽ hiện lên, sau khi đọc kỹ thông báo thì nhấp “はい     (Y)”.

4.　Các chú thích (comment) cho địa chỉ đặc biệt trong vùng D8000~     sẽ được tự động thêm vào.

5.　Các chú thích cho rơ-le phụ M8000~ cũng sẽ được thêm tương tự.

=> Việc thiết lập tự động nhập coment cho cácđịa chỉ đặc biệt đến đây là hoàn tất.

Cảm ơn sự quan tâm theo dõi của mọi người và hẹn gặp lại ở nội dung tiếp theo @@

Huong Truong

Giới thiệu mạng truyền thông công nghiệp: CC-Link và Ethernet

Như đã hứa ở phần 1, ở phần 2 này mình sẽ cùng các bạn tìm hiểu về 2 mạng truyền thông công nghiệp (産業用ネットワーク) phổ biến ở Nhật Bản là CC-Link (シーシーリンク) và Ethernet (イーサネット).

Chú ý bài viết này đặc biệt dành cho những bạn mới tiếp xúc với mạng truyền thông công nghiệp khi làm việc ở Nhật Bản. Vì vậy mình mong rằng các bạn kĩ sư chưa có nhiều kinh nghiệm sẽ được học thêm và ôn luyện kĩ càng để được đánh giá cao trong công việc.

Giới thiệu về CC-Link

Đầu tiên mình muốn giới thiệu với các bạn về mạng truyền thông xuất xứ từ Nhật Bản CC-Link. Tên đầy đủ của nó là “Control & Communication Link”. Bạn có thể nhớ tên đầy đủ của CC-Link để hiểu thêm bản chất của mạng, và nếu ai đó hỏi, bạn có thể tự tin “flex” kiến thức. Còn không, chỉ cần nhớ tên CC-Link là đủ.

Vậy CC-Link là gì?
CC-Link là một mạng truyền thông công nghiệp dạng mở (オープンネットワーク/open network), được Mitsubishi Electric (三菱電機/Mitsubishi Electric) phát triển vào năm 1996. Đây là hệ thống truyền thông tốc độ cao (高速通信システム/high-speed communication system) giúp xử lý đồng thời cả điều khiển (制御/ control) và thông tin (情報/information) trong nhà máy sản xuất.

Với tốc độ truyền tối đa 10 Mbps (メガビーピーエス/megabits per second) và khoảng cách truyền xa đến 1,2 km, CC-Link có thể kết nối tối đa 64 thiết bị trên cùng một mạng.

Ngoài ra, với khả năng hỗ trợ đa nhà sản xuất (マルチベンダー対応/ multi-vendor compatibility), giảm thiểu dây dẫn (配線/ wiring), và độ tin cậy cao (高信頼性/ high reliability), đây là chuẩn truyền thông tiên tiến được công nhận toàn cầu.

Đặc điểm chính của CC-Link

Truyền tốc độ cao và khoảng cách xa – Hỗ trợ mạng quy mô lớn: CC-Link hỗ trợ tốc độ truyền tối đa 10Mbps, giúp xử lý dữ liệu điều khiển (制御データ/control data) và thông tin (情報データ/ information data) theo thời gian thực (リアルタイム/ real-time). Khoảng cách truyền lên đến 1.2km cho phép sử dụng hiệu quả trong các dây chuyền sản xuất (生産ライン/ production lines) có diện tích rộng. Kết nối tối đa 64 thiết bị, phù hợp với hệ thống quy mô lớn (大規模システム/ large-scale systems).

Hỗ trợ đa nhà sản xuất – Linh hoạt trong xây dựng hệ thống: Áp dụng profile tiêu chuẩn (標準プロファイル/ standard profile) nên dễ tích hợp nhiều thiết bị khác nhau. Việc thay thế dây điều khiển (制御配線/ control wiring) bằng một dây mạng giúp đơn giản hóa thi công (施工簡略化/ simplified installation) và bảo trì (メンテナンス/ maintenance).

Tính tin cậy cao nhờ chức năng RAS: CC-Link được trang bị chức năng RAS (信頼性・可用性・保守性) – Reliability, Availability, Serviceability. Hỗ trợ phát hiện lỗi (エラー検出/ error detection), tự động phục hồi (自動復旧/ automatic recovery), kiểm tra vòng lặp (ループチェック/ loop check). Sử dụng thêm CC-Link Safety (セーフティー/ safety) để truyền thông tin an toàn (安全/safety information) với độ tin cậy cao.

Các biến thể của CC-Link

CC-Link Ver.2.0 – Mở rộng dữ liệu truyền

So với phiên bản 1.0, Ver.2.0 cho phép truyền dữ liệu lớn hơn gấp 8 lần. Phù hợp với ứng dụng bán dẫn (半導体製造/ semiconductor manufacturing), điều khiển quy trình (プロセス制御/ process control), giám sát tại chỗ (インシチュ監視/ in-situ monitoring).

CC-Link Safety – Mạng truyền thông an toàn

Biến thể có thêm chức năng truyền thông an toàn (セーフティー通信/ safety communication). Có thể dùng lại cáp cũ của CC-Link gốc – tiết kiệm chi phí và thời gian triển khai hệ thống an toàn.

CC-Link IE – Ethernet công nghiệp tốc độ cao

Sử dụng Ethernet công nghiệp (産業用イーサネット/ industrial Ethernet) với tốc độ 1 Gbps.
Truyền thông theo kiểu chia sẻ bộ nhớ (共有メモリ/ shared memory) và “token passing”.
Phiên bản mới nhất CC-Link IE TSN dùng công nghệ Time-Sensitive Networking (時刻同期通信/time-synchronized communication) – giúp giảm độ trễ, hỗ trợ real-time tốt hơn.

So sánh CC-Link IE TSN với các mạng Ethernet công nghiệp

Tiếp theo là Ethernet công nghiệp –đa năng và phổ biến toàn cầu

Nếu như CC-Link là “con nhà Mitsubishi”, thì Ethernet công nghiệp (産業用イーサネット/ industrial Etherne) là “ông hoàng toàn cầu”. Đây là phiên bản nâng cấp của Ethernet máy tính văn phòng (オフィス用イーサネット/ office-use Ethernet) để hoạt động được trong môi trường công nghiệp khắc nghiệt (過酷な環境/ harsh environments).

Khái niệm:

Ethernet công nghiệp dùng để kết nối các thiết bị như PLC (シーケンサ/ programmable logic controller), HMI (タッチパネル/ touch panel), robot (ロボット), camera công nghiệp (産業用カメラ/ industrial camera).
Giao thức phổ biến gồm: EtherNet/IP, Modbus TCP, PROFINET, CC-Link IE...

Đặc điểm nổi bật: Cáp: dùng cáp RJ45 (LANケーブル) loại Cat5e, Cat6 – dễ mua. Tốc độ cao: 100 Mbps đến 1 Gbps.

Ưu điểm:

• Chuẩn mở (オープン規格/ open standard) – không lệ thuộc một hãng.
• Truyền tốt cả dữ liệu, hình ảnh, video.
• Tích hợp vào hệ thống IT (ITシステム/ IT systems) dễ dàng: SCADA, MES,...
• Mở rộng dễ (拡張性が高い/ highly scalable): chỉ cần thêm switch mạng (スイッチ/ network switch).

Nhược điểm:

• Phải cấu hình IP, subnet, port (ネットワーク設定/ network settings)
• Nếu thiết kế không tốt, dễ bị độ trễ (遅延/ delay) trong truyền real-time.

Mong rằng những chia sẻ vừa rồi giúp ích cho các bạn trong công việc thiết kế. Ngoài ra chúng mình có tổ chức lớp học “cầm tay chỉ việc” về mạng truyền thông công nghiệp.

Vì vậy nếu có thắc mắc, góp ý  hay tham gia khóa học để nâng cao trình độ bản thân thì xin liên hệ với chúng mình qua fanpage https://www.facebook.com/VIJAAU
hoặc https://www.facebook.com/vjauhoidap/ để được hỗ trợ. Xin cảm ơn!